Svetozar Marković – prvi pobornik realizma

Aleksandra Đokić 2019.
Komentari

Na današnji dan, u Zaječaru 1846. godine je rođen srpski političar i pisac Svetozar Marković. Osnivač je i socijalističkog pokreta i prvi teoretičar realizma u srpskoj književnosti. Njegove ideje su imale veliki uticaj na razvoj socijalističke ideologije i politike u Srbiji i na Balkanu.

Foto: www.wikipedia.org

Svetozar Marković je odrastao u službeničkoj porodici sa još petoro braće i sestara. Nakon smrti majke Stane, otac Radoje se 1853. godine oženio udovicom Marijom Rajić. Godinu dana kasnije Radoje Marković je preminuo, a o deci se strala njegova druga žena Marija.

Svetozar je osnovnu školu učio u Rekovici i Jagodini, gimnaziju u Kragujevcu i Beogradu. Tehnički fakultet upisao je u Beogradu, koji je kasnije nastavio u Petrogradu, kao stipendista srpske vlade, a potom u Cirihu. U Petrogradu se uključio u rad ruskih revolucionarnih kružoka, a u Švajcarskoj počinje da proučava socijalizam, gde je, takođe, izgradio svoj odnos prema Pariskoj komuni i internacionali. Slagao se sa delatnošću Prve internacionale i postao njen predstavnik za Srbiju i Balkan.

pinterest s markovic

Svetozar Marković; Foto: www.pinterest.com

Još kao mlad počinje da se bavi publicistikom. Kompletno se predavši političkoj i revolucionarnoj delatnosti, zanemario je studije. A zbog članka Srpske obmane, objavljenog u novosadskoj Zastavi izgubio je stipendiju, jer je u njemu napao ceo državni sistem, a posebno birokratiju. Marković je prvi počeo borbu protiv romantizma u književnosti, zalažući se za realizam, koji je po njegovom mišljenju bio mnogo korisniji za društvo. Pod njegovim uticajem Đura Jakšić počeo je da piše pesme sa socijalnom sadržinom, a njegove stavove podržao je i Jovan Jovanović Zmaj, tako da su vremenom počeli da se javljaju prozni pisci sa kritičkim stavom prema društvenim zbivanjima.

Svu svoju delatnost Svetozar je usmerio u pravcu rešavanja političkih problema u pripreme masa za ostvarivanje građanskih prava revolucionarnim putem. Njegovo glavno delo, Srbija na Istoku, raspravlja o društvenim, ekonomskim i političkim problemima Srbije sa socijalističkih pozicija. 

800px Svetozar Marković

Bista Svetozara Markovića u Beogradu; Foto: www.wikipedia.org

Svoj prvi socijalistički list na Balkanu – Radenik, pokrenuo je 1871, a narednih godina i političke listove Javnost, Glas javnostiOslobođenje. Zbog slobodoumnih, ali radikalnih idejani političke antirežimske aktivnosti, često je proganjan, hapšen i osuđivan. Poslednji put uhapšen je po optužbom da je prekršio zakon o štampi i završava u požarevačkom zatvoru, odakle je, nakon devet meseci, izašao teško bolestan. Preminuo je početkom 1875. godine u Trstu, sa nepunih trideset godina umire od tuberkuloze.

Izvori: pansweb.com, nedjeljnilistborba.wordpress.com, publicfigure.me

Ključne reči: POLITIČAR , Pisac , TEORETIČAR , Na današnji dan , svetozar marković ,

Komentari

Morate biti registrovani i prijavljeni da biste ostavili komentar.