Nadežda Petrović — umetnička i ratna duša

Sonja Stefanović 2018.
Komentari

Na današnji dan 1873. godine rođena je Nadežda Petrović, srpska slikarka krajem 19. i početkom 20. veka. Jedna je od najpoznatijih srpskih impresionista i najvažnija srpska slikarka tog perioda. Njen mlađi brat je književnik Rastko Petrović.

Foto: www.srednjeskole.edukacija.rs

Rođena u porodici intelektualaca, Nadežda nije imala problema da ostvari svoju želju da bude slikarka. Otac joj je bio učitelj crtanja, poznavalac istorije i načelnik poreske uprave. Godine 1884. Nadežda se odselila sa svojom porodicom u Beograd gde završava Višu žensku školu 1891. godine i polaže ispit kojim stiče diplomu za nastavnika crtanja u srednjim školama. Nastavila je svoje školovanje u Prvoj srpskoj crtačkoj školi Kirila Kutlika, u kojoj je predavao i njen ujak Svetozar Zorić, i kod porodičnog prijatelja Đorđa Krstića.

Četiri godine kasnije nastavlja da uči slikarstvo u Minhenu, u privatnoj školi Antona Ažbea, a kasnije kod Juliusa Ekstera. Kod Ažbea se suočava sa drugačijim pristupom tehnikama slikanja, u kojima je on prenosio shvatanja da se crtež, boja i kompozicija ne mogu odvajati i da se problemi na slici rešavaju bojom. U školi kod Ažbea Nadežda je doživela i prvo slikanje u prirodi. U isto vreme, u tom ateljeu borave i Vasilij Kandinski i Aleksej Javljenski, a veliki uticaj na Nadeždu ima i druženje sa Ivanom Meštrovićem, Miroslavom Kraljevićem, Ivanom Groharom, Rihardom Jakopičem, Milanom Milovanovićem i drugima.

Nadežda je u Minhenu nameravala da ostane godinu dana, a zadržala se četiri pune godine, za to vreme naučila i nemački, ruski i francuski jezik. Dok je živela u Minhenu redovno je slala pisma svojim roditeljima i tražila da joj šalju novine i najnovije knjige o događajima u Srbij. Ako se i površno pređe preko njene biografije stiče se utisak da i nije bilo vremena za privatni život. Godine 1898. prekunula je veridbu sa jednim državnim činovnikom nakon što je njegova majka tražila neprihvatljivo veliki miraz.

nadezda petrovic breze

Slika Breze; Foto: www.buki81.files.wordpress.com

Prvu i, nažalost, i jedinu samostalnu izložbu, Nadežda Petrović je organizovala u prostorijama Velike škole u Beogradu, 25. avgusta 1900. godine. Iako joj je donekle priznala talenat, tadašnja kritika je bila nemilosrdna u pogledu njenih novotarija, ali i u pogledu uzora na impresionističke slike, koje je jedan kritičar čak nazvao bolesnim i trulim mozgovima. Na toj izložbi izložila je 19 slika koje pripadaju minhenskom periodu njenog stvaralaštva. Poznate slike iz tog perioda su: Breze, Bavarac sa šeširom, Iz Iberžea, Vršidba, Sedeći ženski akt, Kupačice.

Zajedno sa Branislavom Nušićem osnovala je Kolo srpskih sestara, i kao sekretar Društva kreće u vojnu misiju srpske vlade u posetu zgarištima na jugu, sve do Kičeva. U vreme proslave stogodišnjice Prvog srpskog ustanka, Nadežda se angažuje u organizovanju Prve jugoslovenske umetničke izložbe, koju je otvorio Kralj Petar, a na kojoj su izloženi radovi 96 umetnika iz Srbije, Slovenije, Hrvatske i Bugarske, sa 458 radova. Na toj izložbi, gde su najveću pažnju privukle velike istorijske kompozicije Paje Jovanovića, žiri je odbio Nadeždine seoske pejzaže a prihvatio samo jednu sliku – Žetvu, za koju je kritika rekla da se bez nje i moglo i da nije od neke vrednosti.

Poslednje godine Nadežda Petrović provela je kao dobrovoljna bolničarka u Balkanskim ratovima. Dodeljena joj je medalja za hrabrost za njen trud tokom rata. U jeku borbi, dok je u bolnici vladala epidemija pegavog tifusa, Nadežda Petrović, i sama iscrpljena, poslednjom snagom slikala je šatore valjevske bolnice, sve dok zarazna bolesti nije i nju oborila. Bolovala je sedam dana, a umrla 3. aprila 1915. Učinila je toliko da je druga polovina 20. veka, kao veliko otkriće koje za života nije imala, podigne na pijedestal jedne od najvažnijih i najvoljenijih slikara na Balkanu. Jedan od najvećih dokaza za ovo jeste i njen lik na novčanici od 200 din. 

Izvori: wordpress.comopusteno.rswww.nbs.rshttp://srednjeskole.edukacija.rs

Ključne reči: Na današnji dan , Nadežda Petrović , kultura , umetnost ,

Komentari

Morate biti registrovani i prijavljeni da biste ostavili komentar.