Josif Pančić − otac ekologije u Srbiji

Dorotea Janković 2018.
Komentari

Na današnji dan 1888. godine preminuo je Josif Pančić, srpski naučnik, poliglota, svirač flaute, jedan od najboljih svetskih botaničara i otac ekologije u Srbiji.

www.josifpancic.com

Jedno od najpoznatijih imena u srpskoj istoriji jeste ime Josif Pančić. Ovaj naučnik rođen je u mestu Ugrini, koje je tada bilo u sklopu Austrijskog carstva. Rodio se kao četvrto dete zemljoradnika Pavla i Margarete. Osnovnu školu završio je u Gospiću, gde je boravio kod svog strica, a potom je upisao i gimnaziju u Rijeci. Pored latinskog, koji je morao da zna kako bi uopšte slušao nastavu, naučio je i nemački, engleski, italijanski, francuski i španski jezik. Pored jezika voleo je i muziku, pa se smatra i dobrim pevačem i sviračem flaute. Nakon završene gimnazije odlazi da studira u Zagrebu. Po završetku diplomskih studija na filozofiji, upisuje Medicinski fakultet u Pešti, jer su prirodne nauke bile njegova ljubav. Svoje školovanje na ovom fakultetu završio je sa doktorskom tezom pod nazivom Taxilogia botanica. Novac za školovanje je dobijao od strica, ali, pored toga, Josif je ostalim studentima držao časove iz francuskog i italijanskog. Boravkom u Pešti savladao je i mađarski jezik.

Nakon studija radio je kao lekar, a jedno vreme podučavao je i decu vlasnika rudnika Hofmanova. Dok je boravio na njihovom imanju, imao je dosta vremena da prouči floru iz tog kraja i sakupi puno bilja. Potom se vratio kod strica, koji mu daje novac da ode u Beč kako bi izučavao biljke. Poznanstvo sa Vukom Karadžićem navelo ga je da poseti Srbiju, gde je istraživao okolinu Beograda i sakupljao materijal za svoj herbarijum na Avali. Nakon nekog vremena počinje da radi u fabrici stakla u Jagodini, čiji je vlasnik bio Avram Petronijević, ministar inostranih poslova Kneževine Srbije. Kao zadatak dobio je da suzbije zarazu trbušnog tifusa i da izleči već obolele radnike. Slobodno vreme je provodio istražujući okolinu Jagodine u želji da upozna floru ovog grada i okolnih planina. Nakon rada u fabrici postaje lekar i fizikus jagodinskog okruga. Boravak u Jagodini je iskoristio kako bi otišao i posetio Šumadiju, planinu Ozren i Rtanj. Krajem te iste godine premešta se u Kragujevac, gde je radio kao okružni fizikus. Tada je zatražio srpsko državljanstvo, koje dobija nakon sedam godina.

Josif pancic

Foto:www.josifpancic.com

Postaje član Društva srpske slovesnosti 1850. godine, a godinu dana kasnije prvi put je obišao Kopaonik, čije ga je prirodno bogatstvo fasciniralo. Najviše mu se dopao vrh ove planine, jer je sa njega mogao da vidi čitavu Srbiju. Pančić se smatrao i prvim planinarskim vodičem i začetnikom srpskog planinarstva. Kako je bio najbolji poznavalac flore Srbije, nije ni čudo što dobija posao redovnog profesora u Liceju, inače prvoj visokoj školi u Srbiji. Na ovom fakultetu je, pored botanike, predavao i zoologiju, mineralogiju, geologiju i agronomiju. Svoj veliki herbarijum poklonio je Velikoj školi, koji se i danas čuva u Botaničkoj bašti u Beogradu, koja je bila i zamisao, kao i delo ovog naučnika. Biva izabran i za poslanika i potpredsednika Skupštine Srbije. Od Ministarstva prosvete dobija zemljište između Dunava i Dunavske ulice, koje je on smatrao laboratorijom pod vedrim nebom. Provodeći vreme na Tari, otkrio je vrstu četinara koja je po njemu i nazvana Pančićeva omorika. Bio je i član Srpskog učenog društva i Državnog saveta.

Za vreme srpsko-bugarskog rata bio je upravnik rezervne vojne bolnice Srpskog društva Crvenog krsta. Godinu dana kasnije izabran je za prvog predsednika Srpske kraljevske akademije. Botanička bašta biva poplavljena zbog izlivanja Dunava, pa je godinu dana nakon Pančićeve smrti izgrađena nova na imanju dede Jevrema, kralja Milana Obrenovića. Napisao je 42 dela iz botanike, zoologije i geologije, tri udžbenika i objavio je nekoliko naučnih dela. Zavod za udžbenike izdao je njegova sabrana dela u čak 11 tomova. Pored Pančićeve omorike, otkrio je još 131 novu biljnu vrstu, 47 varijeteta i sedam novih formi. Opisao je i dva skakavca koji su do tada potpuno bili nepoznati nauci, a jedan od njih je nazvan Pančićevim skakavcem. U čast ovom naučniku najviši vrh planine Kopaonik nosi njegovo ime. On je pre smrti izrazio želju da bude sahranjen na ovoj planini, što se i dogodilo 1951. Tu su preneti i posmrtni ostaci njegove žene Ljudmile, sa kojom je imao sedmoro dece. Tokom bombardovanja muzolej je oštećen i danas nije dostupan javnosti. Ovaj botaničar nosio je Orden Svetog Save I stepena, Takovski krst i Krst Društva Crvenog krsta.

Izvori: biografija.org, srednjeskole.edukacija.rs, opusteno.rs

Ključne reči: Na današnji dan , Josif Pancic , naucnik , zoolog , botanika , Panciceva omorika ,

Komentari

Morate biti registrovani i prijavljeni da biste ostavili komentar.